وضعیت دام در ایران؛ بررسی بازار دام، چالشها و فرصتها
دامپروری یکی از ارکان اصلی بخش کشاورزی در ایران است و نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی، اشتغالزایی و اقتصاد روستایی دارد. ایران با برخورداری از تنوع اقلیمی گسترده، ظرفیت بالایی در پرورش انواع دام سبک و سنگین از جمله گوسفند، بز، گاو و گوساله دارد. با این حال، وضعیت دام در ایران طی سالهای اخیر تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اقلیمی و مدیریتی با چالشها و تغییرات قابلتوجهی مواجه شده است.
وضعیت دام سبک در ایران
دام سبک شامل گوسفند و بز، سهم بزرگی از تولید گوشت قرمز کشور را به خود اختصاص میدهد. پرورش دام سبک بهویژه در مناطق روستایی و عشایری رواج دارد و بسیاری از دامداران سنتی از این طریق امرار معاش میکنند. افزایش هزینههای خوراک دام، کاهش مراتع طبیعی و خشکسالیهای پیدرپی باعث شده است نگهداری دام سبک برای برخی دامداران دشوارتر شود. با این وجود، بهدلیل تقاضای بالا برای گوشت گوسفندی، دام سبک همچنان جایگاه مهمی در بازار دام ایران دارد.
وضعیت دام سنگین
دام سنگین شامل گاو و گوساله، نقش اصلی در تولید شیر و بخش قابلتوجهی از گوشت قرمز کشور دارد. دامداریهای صنعتی و نیمهصنعتی بیشترین سهم تولید دام سنگین را بر عهده دارند. افزایش قیمت نهادههای دامی مانند ذرت، سویا و کنسانتره، فشار زیادی بر دامداران وارد کرده و هزینه تمامشده تولید را افزایش داده است. در نتیجه، قیمت دام زنده و محصولات دامی نیز دچار نوسان شده است.
قیمت دام زنده و نوسانات بازار
قیمت دام زنده در ایران به عوامل مختلفی مانند عرضه و تقاضا، هزینه خوراک دام، فصل، سیاستهای واردات و صادرات و شرایط اقتصادی کشور وابسته است. نبود شفافیت در برخی بازارهای سنتی و نقش واسطهها، باعث اختلاف قیمت بین دامدار و مصرفکننده نهایی میشود. به همین دلیل، دسترسی به قیمت روز دام زنده برای خریداران و فروشندگان اهمیت زیادی دارد.
چالشهای دامپروری در ایران
از مهمترین چالشهای حوزه دام میتوان به کمبود و گرانی نهادههای دامی، خشکسالی، کاهش مراتع، بیماریهای دامی و مشکلات نقدینگی دامداران اشاره کرد. همچنین، نبود آموزشهای بهروز و ضعف در مدیریت برخی واحدهای دامداری، بهرهوری را کاهش داده است. این عوامل باعث شدهاند برخی دامداران کوچک از چرخه تولید خارج شوند یا تعداد دام خود را کاهش دهند.
فرصتها و آینده بازار دام
با وجود چالشها، بازار دام ایران همچنان ظرفیتهای بالایی برای رشد دارد. توسعه دامداریهای علمی، استفاده از نژادهای پربازده، بهبود مدیریت تغذیه و بهداشت دام و بهرهگیری از فناوریهای نوین میتواند بهرهوری را افزایش دهد. همچنین، گسترش پلتفرمهای آنلاین خرید و فروش دام، امکان حذف واسطهها و ایجاد شفافیت در بازار را فراهم کرده است.
دامبازار با هدف ایجاد بستری امن و شفاف برای خرید و فروش دام زنده، ارائه قیمت روز دام و محتوای آموزشی، تلاش میکند به ساماندهی بازار دام در ایران کمک کند. آگاهی، آموزش و استفاده از ابزارهای نوین، کلید عبور از چالشها و توسعه پایدار دامپروری در کشور است.