نژاد بز؛ دام کمهزینه و پربازده در دامپروری سنتی و صنعتی
بز یکی از قدیمیترین دامهای اهلی است که از گذشته تا امروز نقش مهمی در تأمین گوشت، شیر و حتی الیاف مورد نیاز انسان داشته است. پرورش بز بهدلیل سازگاری بالا با شرایط مختلف اقلیمی، هزینه نگهداری کمتر نسبت به سایر دامها و بازدهی مناسب، همواره مورد توجه دامداران بوده است. بز بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک کشور، گزینهای اقتصادی و قابل اتکا برای دامپروری بهشمار میرود.
ویژگیهای بز و مزایای پرورش آن
بزها حیواناتی مقاوم، فعال و کمتوقع هستند که میتوانند از علوفههای متنوع و حتی پوشش گیاهی ضعیف تغذیه کنند. همین ویژگی باعث شده است پرورش بز در مناطقی که امکان نگهداری گاو یا گوسفند دشوار است، بهصرفه باشد. بزها معمولاً در برابر بیماریها مقاومت خوبی دارند و هزینههای درمان و نگهداری آنها کمتر است. همچنین سرعت رشد مناسب و زاد و ولد نسبتاً بالا، از دیگر مزایای اقتصادی این دام محسوب میشود.
نژادهای مختلف بز
بزها در نژادهای متنوعی پرورش داده میشوند که هرکدام کاربرد خاصی دارند. برخی نژادها بیشتر برای تولید شیر، برخی برای گوشت و برخی نیز برای تولید کرک و الیاف پرورش داده میشوند. بز سانن و آلپاین از معروفترین نژادهای شیری هستند که شیر باکیفیت و قابلتوجهی تولید میکنند. در مقابل، بزهای بومی ایران بهدلیل سازگاری بالا با شرایط محیطی، برای دامداران سنتی گزینهای مناسب بهشمار میروند. بز مرخز نیز بهدلیل تولید کرک ارزشمند، اهمیت اقتصادی ویژهای دارد.
تغذیه و نگهداری بز
تغذیه صحیح نقش مهمی در سلامت و بهرهوری بز دارد. استفاده از علوفه تازه، کنسانتره متعادل، آب تمیز و مواد معدنی میتواند رشد و تولید شیر بز را افزایش دهد. بزها به محیط تمیز، تهویه مناسب و فضای کافی برای تحرک نیاز دارند. رعایت بهداشت جایگاه و واکسیناسیون منظم، از بروز بیماریها جلوگیری میکند و تلفات را کاهش میدهد.
خرید و فروش بز زنده
در خرید بز زنده باید به سلامت ظاهری، سن، نژاد و هدف پرورش توجه شود. بز سالم دارای تحرک مناسب، اشتهای خوب، پوشش مویی براق و چشمهای شفاف است. اطلاع از قیمت روز بز زنده نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قیمت بز بسته به وزن، نژاد و شرایط بازار متغیر است. فروش مستقیم بز بدون واسطه میتواند سود بیشتری برای دامدار به همراه داشته باشد و هزینه خرید را برای خریدار کاهش دهد.
جایگاه بز در بازار دام
با افزایش تقاضا برای محصولات طبیعی و لبنیات محلی، پرورش بز دوباره مورد توجه قرار گرفته است. شیر بز بهدلیل خواص تغذیهای بالا و هضم آسان، در بازار طرفداران زیادی دارد. به همین دلیل، سرمایهگذاری در پرورش بز میتواند گزینهای مناسب برای ورود به بازار دام باشد.
در دامبازار تلاش شده است با ارائه اطلاعات آموزشی، معرفی نژادهای مختلف بز و اعلام قیمت روز، فرآیند خرید و فروش بز زنده شفافتر و مطمئنتر شود. شناخت درست بز و اصول پرورش آن، گامی مهم برای موفقیت در دامپروری و افزایش سودآوری است.